Kan een grafisch ontwerp ook ‘duurzaam’ zijn?

Kan een grafisch ontwerp ook ‘duurzaam’ zijn?

Het mag duidelijk zijn dat de term ‘duurzaam’ tegenwoordig hoog op het verlanglijstje staat van opdrachtgevers. Iedereen is tegenwoordig wel eens met deze ‘duurzaamheidsvraag’ bezig en veel producten worden al duurzaam ontwikkeld. Ook wij krijgen er steeds meer mee te maken maar is het ook mogelijk om een grafisch ontwerp duurzaam te ‘vormgeven’.

Natuurlijk kun je tegenwoordig gebruik maken van papiersoorten uit verantwoord beheerde bossen met een FSC of PEFC keurmerk. Naast papier met een keurmerk zijn er ook zijn papiersoorten gemaakt van plantaardig materiaal of zelfs van landbouwafval. Of je kunt gebruik maken van bio inkten en digitaal drukken. Zelf maken we als het kan gebruik van een duurzame internet drukker die alleen gerecycled of papier met een FSC keurmerk gebruikt. Echter dit zegt meer iets over het materiaal en de productiemethode. En dat is natuurlijk goed voor het millieu. Maar is het ‘ontwerp’ daarmee ook duurzaam.

Welke invloed heb je als grafisch vormgever?
Wij denken dat je als grafisch vormgever ook invloed op duurzaamheid kan hebben door te kijken naar de layout van het ontwerp. Je kunt bijvoorbeeld rekening houden met de inktbezetting van een ontwerp. Door veel kleurvlakken of grote afbeeldingen te gebruiken is er namelijk een hoger inktgebruik. Bij een boek kun je er voor kiezen om zo min mogelijk witruimte en grote afbeeldingen te gebruiken zodat het aantal pagina’s beperkt blijft. De consequentie is wel dat het soms minder leesbaar wordt of zelfs een beetje saai kan ogen. En uiteindelijk wil je natuurlijk wel een mooi boek hebben want anders wordt het niet bekeken en dan is alles voor niets geweest. Maar je kunt als opdrachtgever ook proberen de tekst compacter te schrijven en op die manier op het aantal pagina’s besparen. Zo zijn er een aantal mogelijkheden om een ontwerp duurzaam vorm te geven.

Verder speelt ook de levensduur van een product een rol. Een flyer hoeft minder lang mee te gaan dan een boek dat een langere levensduur moet hebben. Dus moet je eerst de vraag stellen: wat is het doel van het product en welke uitstraling moet het hebben? Dit kan betekenen dat het gebruiken van (millieu-onvriendelijke) beschermingslakken op een boekomslag uiteindelijk duurzamer is dan het niet te doen omdat het op deze manier langer zal meegaan dan een boek van slechte kwaliteit dat na een paar maanden bij het oud papier ligt.

De keuze voor een duurzaam grafisch ontwerp kan niet zonder concessies.
Drukwerk wordt meestal in offset gedrukt maar bij kleinere oplage is het duurzamer om gebruik te maken digitaal drukken. Maar nog steeds is er dan sprake van vervuiling. Denk hierbij alleen al aan de energie en de materialen (die slecht te recyclen zijn) die computers en digitale drukpersen gebruiken. Er is echter winst te behalen door rekening te houden met het formaat van een drukvel. Elke drukpers heeft zijn eigen formaat en door dat optimaal te gebruiken voorkom je veel papierafval.

Een ander probleem is dat vaak ook het kostenaspect meespeelt. Duurzaam drukwerk is vaak duurder dan standaard drukwerk. Dit speelt vooral bij een grote oplage of bijvoorbeeld verpakkingsdrukwerk een rol. In de praktijk kiest een opdrachtgever dan toch voor de goedkopere oplossing. Het is de kunst om een duurzame oplossing te bedenken die ook binnen het budget past. Sommige opdrachten lenen zich beter voor een duurzaam ontwerp dan andere. Hierbij ligt vooral een adviserende rol bij de grafisch ontwerper. Maar het blijft lastig om duurzaamheid in een ontwerp toe te passen en tegelijkertijd een mooi en vrij ontwerp te maken.

Wat is jouw mening over duurzaam ontwerpen?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *